ΠΑΡΘΕΝΟΓΕΝΕΣΗ

September 24, 2019

         Παρθενογένεση. 

Κυριολεκτική ή συμβολική ; 

 

Ας αναλογιστούμε μια φάτνη ζώων έχοντας στο κέντρο της μια βρεφική ξύλινη κούνια που νανουρίζει ένα χαρι-τωμένο μωράκι, την πανέμορφη μητέρα του στο πλάι καθιστή να το κοιτάει τρυφερά και ακριβώς πίσω της όρθιος, σαν προστάτης, ένας αξιοσέβαστος άνδρας να χαμογελά ευτυχισμένος.

Μπροστά στην είσοδο της φάτνης, μερικοί βοσκοί στριμώχνονται να δούν το νεογέννητο βρέφος. Από πάνω, στον νυχτερινό ουρανό, ένα αστέρι λούζει με το φως του όλη την σκηνή…

Αυθόρμητα ο νους μας συνδέει αυτή την εικόνα με την γέννηση του Ιησού Χριστού και την μητέρα του Μαρία, που τον έφερε στο κόσμο μη έχοντας ποτέ στη ζωή της γνωρίσει άνδρα. Δηλαδή, με άμωμο σύλληψη.

Ένας σπουδαίος και ξεχωριστός άνδρας, που δίδαξε και ενέπνευσε εκατομμύρια ανθρώπους έως και δύο χιλιάδες χρόνια μετά την ενσάρκωσή του στην γη, συλλήφθηκε και γεννήθηκε από θαύμα. Ήταν όμως ο μοναδικός ;…

Όλοι όσοι πέρασαν στην ιστορία ως φωτισμένοι πνευματικοί δάσκαλοι ή ως ιδρυτές και λυτρωτές του έθνους τους, μοιράζονται μεταξύ τους κάποια κοινά χαρακτηριστικά τής θρυλικής ( ή και μυθικής ) ζωής τους, που τους κάνουν ιδιαίτερα ξεχωριστούς, έως θεϊκούς. Η αγάπη και ο θαυμασμός του κόσμου, τυλίγει αυτούς τους ιδιαίτερους ανθρώπους με συμβολισμούς που ‘σφραγίζουν’ κατά κάποιον τρόπο την ταυτότητά τους ώστε να είναι πλέον αναγνωρίσιμοι για την μοναδικότητα και την ‘ουράνια’ προέλευση τους.

Από αρχαιοτάτων χρόνων, η θεϊκή σύλληψη ή/και παρθενογένεση, είναι ένα από αυτά τα χαρακτηριστικά. Ειδικά η ελληνική μυθολογία, βρίθει από μύθους παρθενογένεσης ή/και ενώσεις θνητών με Θεούς, και ο άνθρωπος που γεν-νιόνταν κατ’ αυτόν τον τρόπο, ήταν πάντα ξεχωριστός. Η μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, η Ολυμπία, λέγεται ότι συνέλαβε από κεραυνό του Δία, πριν ακόμα παντρευτεί τον Φίλιππο. Για τον Ασκληπιό και τον Πλάτωνα λέγεται ότι πατέρας τους υπήρξε ο Απόλλωνας. Ο Δίας ενώθηκε ως χρυσή βροχή με την παρθένα Δανάη η οποία κατόπιν γέν-νησε τον ήρωα Περσέα. Ο Διόνυσος είναι γιός της παρθένας Σέμελης την οποία γονιμοποίησε ο Δίας με κεραυνό.

Η Ρώμη συνέχισε την ‘παράδοση’ αναφέροντας για τον Ρωμαίο Αυτοκράτορα Αυγούστο ότι η παρθένα μητέρα του συνέλαβε από τον ίδιο τον Απόλλωνα ενώ είχε αποκοιμηθεί σε ναό του. Και για τον ιδρυτή της Ρώμης, τον Ρωμύλο, ότι προερχόταν από την ένωση παρθένας ιέρειας της Θεάς Εστίας και του Θεού Άρη.  
Ούτε η Παλαιά Διαθήκη έμεινε αμέτοχη σ’ αυτήν την ‘παράδοση’. Στο Βιβλίο της Γένεσης αναφέρεται ότι οι Υιοί των Θεών ενώνονταν με θνητές γυναίκες και απ’ αυτές τις ενώσεις γεννιούνταν ήρωες ( Γεν. 6:4 ). Ακόμα και για τον Βιβλικό Νώε αναφέρεται στα χειρόγραφα της Νεκράς Θάλασσας ότι προέρχονταν από την ένωση της θνητής μητέρας του με Άγγελο Θεού.

Όλα αυτά είναι μια πανάρχαια συνήθεια που εμφανίζεται και πέρα από την ελληνική, την ρωμαϊκή και την εβραϊκή θρησκεία. Ο περσικός Μίθρα πιστεύεται ότι γεννήθηκε από παρθένα που συνέλαβε από τον ίδιο τον Δημιουργό που της παρουσιάστηκε ως υπέρλαμπρο φως. Η μητέρα του Βούδα συνέλαβε στον ύπνο της από τον ‘Λευκό Ελέφαντα’ (τον Ινδό Θεό Γκανέσα). Ο Κρίσνα γεννήθηκε από παρθένα, το ίδιο και ο Ζαρατούστρας...

Ακόμα και στη μακρινή μας Βόρειο Αμερική συναντάμε θρύλους για παρθενογένητους ηγέτες. Οι Ινδιάνικοι θρύλοι αναφέρουν τον «Μέγα Ειρηνοποιό και Ουράνιο Αγγελιοφόρο» Ντεκαναουίντα (ή αλλιώς Ντεκαναουίντε) που έμελε να ενώσει τις φυλές των Ινδιάνων και να φέρει την ειρήνη ανάμεσά τους. Όπως λέει ο θρύλος, η παρθένα μητέρα του Ντεκαναουίντα είδε σε όνειρο αγγελιοφόρο του Δημιουργού να την πληροφορεί ότι κυοφορεί γιό που θα ‘φυτέψει το δέντρο της ειρήνης’. Ο Ντεκαναουίντα έμεινε στην ιστορία ως ο άνθρωπος που κατάφερε να ενώσει τις μέχρι τότε εχθρικές μεταξύ τους τέσσερις μεγάλες φυλές των Ινδιάνων.  

Η νεότερη ιστορικά αναφορά παρθενογένεσης είναι αυτή του Ιησού. Όμως, αυτή η αναφορά παρουσιάζει μια μικρή διαφοροποίηση συγκριτικά με τις άλλες παραδόσεις: για πρώτη ίσως φορά στην ιστορία των θρησκειών, ο Χριστιανισμός υπεραμύνεται της κυριολεκτικής εκδοχής του γεγονότος, χωρίς να αφήνει περιθώρια για οποιαδή-ποτε άλλη ερμηνεία.
Μάλιστα, οι τόσες πολλές αρχαιότερες του Ιησού αναφορές σε Θεϊκή σύλληψη και παρθενογένεση, οδήγησαν τον Ιουστίνο τον Μάρτυρα να δηλώσει το - θρυλικό πλέον - επιχείρημα ότι όλες οι παλαιότερες αναφορές είναι «έργο του διαβόλου, που γνώριζε τον ερχομό του Χριστού και θέλησε να τον μιάσει…»

Είναι άραγε δυνατόν οι μύθοι και οι παραδόσεις της αρχαιότητας να έγιναν τελικά πραγματικότητα στη περίπτωση του Ιησού ; Είναι πιθανό να ενσαρκώθηκε ο μύθος και να έγινε ιστορία ;

 

Η ιστορικότητα τής γέννησης του Ιησού
«…Ο Κύριος δεν θα έλεγε ‘ο Πατέρας μου που είναι στους Ουρανούς’ ( Ματθ. 16:17), εάν δεν είχε και άλλο πατέρα, μα θα έλεγε απλά ‘ο Πατέρας μου’...».
Αυτό το απόσπασμα προέρχεται από γνωστικό κείμενο, γνωστό ως το Ευαγγέλιο του Φιλίππου ( χρονολογείται κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ. ).
Είναι απορίας άξιο ότι το θαύμα της σύλληψης του Ιησού αναφέρεται μονάχα στα δύο από τα τέσσερα Κανονικά Ευαγγέλια. Αν και πρόκειται για κάτι που δεν θα μπορούσε κανείς να προσπεράσει εύκολα, δύο από τους Ευαγγελιστές το προσπέρασαν. Τα κατά Μάρκον ( που θεωρείται το αρχαιότερο των Ευαγγελίων ) και κατά Ιωάννη 

Ευαγγέλια φαίνεται να αδιαφορούν για κάτι τόσο σημαντικό όσο η Θεϊκή σύλληψη του Ιησού και η γέννησή του από παρθένα. Γιατί άραγε αυτή η αδιαφορία…;

Εκτός των Ευαγγελίων, τα αρχαιότερα όλων Χριστιανικά χειρόγραφα, οι επιστολές του Αποστόλου Παύλου, επίσης φαίνεται να… αδιαφορούν για το θαύμα της γέννησης του Ιησού. Ο Απόστολος Παύλος δεν κάνει καμία αναφορά στην Θεϊκή του σύλληψη. Αντιθέτως, αναφέρει απλά ότι ο Ιησούς ήταν «γεννημένος από γυναίκα» ( Προς Γαλάτας 4:4 ) και επίσης ότι «γεννήθηκε κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ» ( προς Ρωμαίους 1:3 ), πράγμα παράδοξο, μιας και - όπως αναφέρουν τα Ευαγγέλια - η γραμμή που θα μπορούσε να συνδέσει τον Ιησού « κατά σάρκα και σπέρμα » με τον Δαβίδ είναι μόνον μέσω του Ιωσήφ. Δηλαδή, από την μια μεριά έχουμε δύο εκ των τεσσάρων Ευαγγελίων να ισχυρίζονται ότι η συγγενική σχέση του Ιησού με τον Ιωσήφ είναι μονάχα εξ αγχιστείας ( αφού παντρεύτηκε την μητέρα του Ιησού και επομένως είναι πατριός και όχι πατέρας του ), και από την άλλη έχουμε τις Επιστολές να ισχυρίζονται την συγγένεια «κατά σάρκα και σπέρμα» με τον Ιωσήφ και επομένως -συμπερασματικά- βιολογικό πατέρα του Ιησού. Φαίνεται λοιπόν λες και η Καινή Διαθήκη… αυτοαναιρείται σε αυτό το θέμα.

Μια άποψη των ερευνητών υποστηρίζει ότι τα κατά Ματθαίον και κατά Λουκά Ευαγγέλια εσκεμμένα παραποίησαν την ιστορία του Ιησού. Ο λόγος ήταν για να προσαρμοστούν καλύτερα στη προφητεία των Εβραϊκών Γραφών περί ερχομού του Μεσσία. Ένα παράδειγμα είναι ότι τα δύο αυτά Ευαγγέλια αναφέρουν ότι ο Ιησούς γεννήθηκε στην Βηθλεέμ, διότι εκεί ήθελαν οι προφητείες να γεννιέται ο Μεσσίας. Στο κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο όμως αναφέρεται ότι: «…Μερικοί από το πλήθος, λοιπόν, όταν άκουσαν αυτά τα λόγια, έλεγαν: ‘Αυτός είναι αληθινά ο προφήτης’. Άλλοι έλεγαν: ‘Αυτός είναι ο Χριστός’. Άλλοι όμως έλεγαν: ‘Γιατί, μήπως ο Χριστός έρχεται από τη Γαλιλαία; Δεν είπε η Γραφή ότι θα είναι απόγονος του Δαβίδ και ότι ο Χριστός έρχεται από τη Βηθλεέμ, το χωριό όπου καταγόταν ο Δαβίδ;’ Έγινε λοιπόν σχίσμα μέσα στο πλήθος γι’ αυτόν…» ( Ιωαν. 7:41-42 ). Επομένως αμφισβητείται ακόμα και η γενέτειρα του Ιησού. Βηθλεέμ ή Γαλιλαία; Αν και συνηθίζουμε να λέμε ότι γεννήθηκε στη Βηθλεέμ, τα Ευαγγέλια φαίνεται να διαφωνούν μεταξύ τους.

Όπως επίσης αναφέρεται από τους μελετητές, ένας επιπλέον λόγος για την παραποίηση των κειμένων ήταν για να εξουδετερωθούν οι υπόνοιες περί ‘τέκνου γεννημένου στην αμαρτία’ που είχαν ξεσπάσει λόγω συγκεκριμένων αποσπασμάτων των Ευαγγελίων. Ένα τέτοιο απόσπασμα είναι το : «…Και η γέννηση του Ιησού Χριστού έγινε κατ’ αυτόν τον τρόπο: Όταν μνηστεύτηκε η μητέρα του η Μαρία με τον Ιωσήφ, πριν αυτοί να συνευρεθούν, βρέθηκε να έχει παιδί στην κοιλιά της από το Άγιο Πνεύμα. Και ο Ιωσήφ ο άντρας της, επειδή ήταν δίκαιος και δεν ήθελε να την διαπομπεύσει, αποφάσισε να την αποδιώξει κρυφά…» ( Ματθ 1:18-19 )

Για την εποχή εκείνη, γυναίκα έγκυος αλλά ανύπαντρη ήταν μεγάλη ντροπή και αμαρτία. Κάπως λοιπόν έπρεπε να δοθεί μια εξήγηση που να αθωώνει την Μαρία και να εξυψώνει τον Ιησού. Το Κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο όμως μας πληροφορεί ότι οι συνάνθρωποι του Ιησού καθόλου δεν πείστηκαν από την ιστορία της «Θεϊκής σύλληψης» ή απλά δεν την γνώριζαν καν. Αναφορές όπως: «…Είπαν λοιπόν σ’ αυτόν: ‘Εμείς δεν έχουμε γεννηθεί από πορνεία. Έναν Πατέρα έχουμε: το Θεό’…» ( Ιωαν 8:41 ) και «…Αποκρίθηκαν και του είπαν: ‘Εσύ γεννήθηκες όλος μέσα σε αμαρτίες, και εσύ διδάσκεις εμάς;’…» ( Ιωαν. 9:34 ) προδίδουν ότι οι φήμες της εποχής ήθελαν τον Ιησού «γεννημένο στην αμαρτία».

Αρκετά ακόμα παράδοξα εμφανίζονται στα κατά Ματθαίον και κατά Λουκά Ευαγγέλια, που μπορούν να ερμηνευ-τούν μονάχα ως απρόσεχτη παραποίηση της ιστορίας του Ιησού. Όταν, για παράδειγμα, ο Συμεών βλέπει το βρέφος και το αναγνωρίζει ως τον Υιό του Θεού, η Μαρία και ο Ιωσήφ εμφανίζονται κατάπληκτοι λες και δεν γνώ-ριζαν ήδη, από την στιγμή της σύλληψής του, το ποιος ήταν ο υιός τους και την Θεϊκή του προέλευση ( Λουκ. 2:18 ). Αργότερα, όταν τον χάνουν και τον βρίσκουν στον Ναό να διδάσκει, μένουν και πάλι έκπληκτοι  ( Λουκάς 2:48-50 ).
Σύμφωνα με αρκετούς ερευνητές, η παρθενογένεση του Ιησού είναι απλά ένα παράγωγο κακής μετάφρασης των εβραϊκών Γραφών. Κατά την προφητεία του Ησαϊα για τον ερχομό του Μεσσία αναφέρεται ότι «μια παρθένα θα συλλάβει υιό και το όνομά του θα είναι Εμμανουήλ» ( Ησ. 7:14 ). Στο αρχικό όμως κείμενο στην εβραϊκή γραφή, ο Ησαϊας γράφει ‘almah’ ( עַלְמָה ) που σημαίνει ‘νεαρή γυναίκα’ και όχι ‘bethulah’ ( בְּתוּלָה ) που θα σήμαινε ‘παρθένος’. Επιπλέον, ο Ησαϊας δεν κάνει καμία αναφορά για θαυματουργή σύλληψη χωρίς συνουσία.

Σημείωση : Σύμφωνα με το εβραϊκό Ταλμούδ και άλλα εβραϊκά χειρόγραφα της εποχής, ο Ιησούς συχνά αποκαλούν-ταν και ‘Ιησούς Μπεν Παντέρα’. Το πώς προέκυψε αυτό ο ‘τίτλος’ είναι ακόμα ένα θέμα υπό συζήτηση.
Μερικοί από τους ερευνητές υποστηρίζουν ότι το ‘Παντέρα’ πρόκειται απλά για κακή απόδοση από τους Εβραίους της ελληνικής λέξης ‘Παρθένος’.
Άλλοι ερευνητές στηρίζονται περισσότερο στην λέξη ‘Μπεν’ η οποία είναι αραβική και χρησιμοποιείται μέχρι και σήμερα από τις αραβόφωνες χώρες στα ονόματα για να διαχωρίσει το όνομα του ατόμου από το όνομα του πατέρα του. Δηλαδή, το ‘μπεν’ σημαίνει ‘του’ ( π.χ. Δέσποινα του Γεωργίου = Δέσποινα Μπεν Γεωργίου ).
Όμως, η ανακάλυψη μιας ταφόπλακας στο Bingerbruck της Γερμανίας, που χρονολογείται κατά τον 1ο αιώνα μ.Χ., επιβεβαίωσε -κατά κάποιους ερευνητές- την υπόθεση του ότι ο Ιησούς είχε φυσικό πατέρα. Η ταφόπλακα έφερε το εγχάρακτο μήνυμα : «Τιβέριος Ιούλιος Άμπντες Παντέρα, τοξότης, κάτοικος της Σιδόνης της Φοινίκης».
Επιπλέον, ο Ωριγένης είχε γράψει προς τον Κέλσο, περίπου το 178 μ.Χ., πως είχε ακούσει από κάποιον Εβραίο ότι η Μαρία είχε μείνει έγκυος από κάποιον Ρωμαίο στρατιώτη εν ονόματι ‘Παντέρας’.

 

Η θέση τών Γνωστικών
Συχνά ισχυριζόμαστε ότι πρόκειται για υποβίβαση, έως και ύβρις, το να θεωρούμε τον Ιησού απλό άνθρωπο που έφτασε στη θέωση. Ας σκεφτούμε όμως ότι στην πραγματικότητα αυτό τον εξυψώνει πολύ περισσότερο απ’ ότι όταν τον πιστεύουμε ως ενσαρκωμένο Θεό. Διότι το να θαυματουργεί ένας Θεός δεν είναι κάτι το παράδοξο, αλλά κάτι το μάλλον αναμενόμενο. Το να θαυματουργεί όμως ένας άνθρωπος είναι πραγματικά θαυμαστό.  
Σύμφωνα με κάθε θεοφιλοσοφία του κόσμου, ο σκοπός του ανθρώπου είναι να ελευθερωθεί από την σαρκική φύση του, να απαλλαγεί από τα εγκόσμια πάθη του ώστε να αγγίξει τον Θεό του και να γίνει ένα με Αυτόν. Όλοι οι Μεσσίες του κόσμου αποτέλεσαν το ζωντανό παράδειγμα για τους ανθρώπους και δίδαξαν τον τρόπο ώστε να μπορέσουμε και εμείς να γίνουμε σαν αυτούς. Ο ίδιος ο Ιησούς παρότρυνε τους μαθητές του να είναι ενσάρκωση της διδασκαλίας τους… της διδασκαλίας του Ιησού.
Κατά την Γνωστική ερμηνεία της Χριστιανικής διδασκαλίας, ο Ιησούς δίδαξε τον τρόπο ώστε ο κάθε άνθρωπος να γίνει σαν και αυτόν, δηλαδή να γίνει Χριστός. Πως όμως θα ήταν αυτό δυνατόν, εάν ο ίδιος ο Ιησούς δεν είχε γεννηθεί άνθρωπος; Πως θα μπορούσε ένας απλός άνθρωπος να ‘συναγωνιστεί’ και να φτάσει να ομοιάσει της ενσάρκωσης του ίδιου του Θεού ; Ο μόνος τρόπος είναι μονάχα εάν και ο ίδιος ο Ιησούς γεννήθηκε ως απλός άνθρωπος : ο Υιός του Ανθρώπου, που έγινε ο Τέλειος Άνθρωπος, όπως συχνά αναφέρεται.
Έτσι, οι Γνωστικοί ερμήνευσαν την ιστορία του Ιησού με τρόπο διαφορετικό απ’αυτόν των Σχολαστικών και κυρίως τα σημεία της ιστορίας που προδίδουν ‘Θεϊκή παρέμβαση’, όπως το ότι συλλήφθηκε και γεννήθηκε από Παρθένα. Ισχυρίζονταν ότι και τα δύο αυτά γεγονότα μπορούν να ερμηνευτούν και να εξηγηθούν, πολύ πιο λογικά και… γήινα.

 

Ο συμβολισμός τής άμωμου συλλήψεως
Όπως προδίδει η ίδια η λέξη, ‘άμωμος’ σημαίνει ‘άμεμπτος’ ή ‘αναμάρτητος’. Χαρακτηρίζει δηλαδή μια πράξη που δεν επιδέχεται μομφή και που δεν μπορεί να είναι αμαρτία. Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναρωτηθούμε εάν η συνουσία είναι πράξη ‘αμαρτωλή’, και αν είναι, τότε ποιός ο ρόλος του ιερού μυστηρίου του γάμου;

Στο κατά Φίλιππον Γνωστικό Ευαγγέλιο αναφέρεται : «Πράγματι, ο γάμος είναι ένα Μυστήριο για αυτούς που έχουν παντρευτεί. Εάν υπάρχει κάποια κρυφή αρετή στην μιαρή συνουσία, πόση ακόμη υπάρχει στο ιερό γαμήλιο μυστήριο ! Δεν είναι σαρκικός, μα αγνός. Δεν ανήκει στο πάθος, μα στην θέληση. Δεν ανήκει στο σκοτάδι ή στη νύχτα, μα στην ημέρα και στο φως».
Κατά το ιερό Μυστήριο του γάμου, το ζευγάρι ευλογείται και ενώνεται νόμιμα στα ‘μάτια’ της κοινωνίας και του Θεού. Όπως διδάσκει και η Ορθόδοξη Εκκλησία, η ένωση του άνδρα με την γυναίκα μετά το μυστήριο του γάμου είναι τριπλά ευλογημένος και ότι μετατρέπει την βιολογική ένωση σε ευλογημένη σχέση.

‘Άμωμος’ ή αλλιώς ‘άμεμπτος’ και ευλογημένη λοιπόν η συνουσία που ακολουθεί του ιερού μυστηρίου του γάμου. Όμως, όπως μας διδάσκουν τα Ευαγγέλια, η σύλληψη του Ιησού έγινε προτού η μητέρα του Μαρία συνέλθει σε γάμο. Εξ’ ου άλλωστε και η κατακραυγή των συμπολιτών του Ιησού προς αυτόν, όταν τον έλεγαν «γεννημένο μέσα στις αμαρτίες» επειδή συλλήφθηκε έξω από τον γάμο. Εδώ, παρουσιάζεται η πρώτη (εκ των πολλών) διχογνωμία στα διδάγματα μεταξύ Γνωστικών και Σχολαστικών Χριστιανών.
Κατά μια έννοια που αρκετές φιλοσοφίες ενστερνίζονται (μεταξύ των οποίων και κάποια Χριστιανικά Γνωστικά ρεύματα) η άμωμος σύλληψη είναι πάντα ξεκάθαρα συμβολική και έχει σκοπό να τονίσει την ειλικρινή και αγνή αγάπη που ένωνε τους γονείς του εκάστοτε Μεσσία, δηλαδή την αγάπη απαλλαγμένη από τα σαρκικά πάθη. Διότι, όπως αναφέρεται, από μια ένωση άνδρα-γυναίκας που αισθάνονται ειλικρινή και άδολη αγάπη ο ένας για τον άλλο, συλλαμβάνεται ένα πλάσμα ξεχωριστό. Δηλαδή με απλά λόγια, γίνεται διαχωρισμός του σεξ από τον έρωτα.

Ενδιαφέρον προκαλεί το ότι δεν γίνεται καμία αναφορά για το εάν η θεάρεστη ένωση είναι κατόπιν του μυστηρίου του γάμου ή όχι. Η ίδια η πράξη είναι αυτή που θα καθορίσει την ιερότητα ή μη της ένωσης. Το σεξ είναι μονάχα σαρκικό, ενώ ο έρωτας είναι Θείος διότι το ζευγάρι εκφράζεται με αγάπη και επομένως ενώνεται όχι μόνο σαρκικά, αλλά και πνευματικά και ψυχικά. Επομένως, ο καρπός αυτής της ένωσης έχει εξ’αρχής την εύνοια του Θεού... είναι Θεϊκός.

Ας αναλογιστούμε την σπουδαιότητα της ύπαρξης του Ιησού, του Υιού του Θεού, εάν αυτή κατακρίνει όλα τα ωφέ-λιμα φυσικά ένστικτα που μας εμφύσησε ο ίδιος ο Θεός. Τι θα ήμασταν χωρίς την δημιουργική δύναμη του έρωτα ;

 

Η Παρθένα Μητέρα των Πάντων
Η συμβολική έννοια της ‘Παρθένας Μητέρας’ από αρχαιοτάτων χρόνων σχετίζεται άμεσα με τον αστερισμό της Παρθένου, που η μυθολογία συνδέει με την Παρθένα ‘Μεγάλη Μητέρα και Βασίλισσα του Ουρανού’.

Περαιτέρω, οι αρχαιότεροι πολιτισμοί συνδύαζαν τον αστερισμό της Παρθένου με τον θερισμό και -κατ’επέκταση- με τον άρτο. Γι’ αυτό συχνά ο αστερισμός της Παρθένου αναπαρίσταται ως μια νεαρή όμορφη κοπέλα που κρατά ένα στάχυ. Είναι η Μητέρα-Τροφός που φροντίζει και θρέφει τον άνθρωπο.

Ο αστρολογικός οίκος της Παρθένου συχνά αναφέρεται και ως ο ‘οίκος του άρτου’. Σ’αυτό το σημείο μπορεί να μας προκαλέσει εντύπωση ο τόπος γέννησης του Ιησού. Όπως αναφέρεται στα δύο από τα τέσσερα Ευαγγέλια, ο Ιησούς γεννήθηκε σε ένα χωριουδάκι της Ιουδαίας ονόματι ‘Βηθλεέμ’ ( Λουκ. 2:4-6, Ματθ. 2:1 ). ‘Βηθλεέμ’ στα εβραϊκά σημαίνει ‘οίκος του άρτου’ ( ‘beth’ = οίκος και ‘lehem’ = άρτος ).

Η Παρθένος Μητέρα όμως, σε σχεδόν όλες τις αρχαιότερες θρησκείες, δεν είναι μονάχα η Μητέρα Γη. Είναι η Παρθένος Μητέρα Γη που ενώνεται με τον Πατέρα Ουρανό και δημιουργούν ζωή. Και επειδή χωρίς τον Ήλιο δεν μπορεί να υπάρξει ζωή, η Μητέρα Γη ‘γεννά’ τον ζωοδότη Θεό Ήλιο.

 

Έλλειψη θηλυκού… έλλειψη ισορροπίας
«...Κάποιοι λένε πως ‘η Μαρία συνέλαβε από το Άγιο Πνεύμα’. Κάνουν λάθος. Δεν ξέρουν τι λένε. Πότε μια γυναίκα συνέλαβε από γυναίκα;...».
Αυτό το απόσπασμα προέρχεται από γνωστικό κείμενο, γνωστό ως το Ευαγγέλιο του Φιλίππου (χρονολογείται κατά τον 2ο αιώνα μ.Χ.).
Η Χριστιανική θρησκεία στηρίζει την πίστη της στην μια ομοούσια Αγία Τριάδα: Πατήρ, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Φαινομενικά, το θήλυ στοιχείο φαίνεται να απουσιάζει και έτσι παρουσιάζεται μια ανισορροπία στην φυσική κατά-

σταση των πραγμάτων που από αρχαιοτάτων χρόνων συμβολιζόταν με την Ιερή Τριάδα ‘Πατέρας-Μητέρα-Υιός’.

Στον Εβραϊσμό παρατηρούμε την απουσία του θηλυκού. Ο εβραϊσμός είναι μια καθαρά πατριαρχική θρησκεία η οποία αντικατοπτρίζει τέλεια την τότε εβραϊκή κοινωνία. Οι Εβραίοι δεν ήταν έτοιμοι να δεχτούν το θηλυκό ως ισάξιο του αρσενικού. Έτσι, παρουσιάζεται το πρόβλημα στην αντιστοιχία της Αγίας Τριάδας. Από την μια υπάρχει η ανάγκη της παρουσίας του Θηλυκού για την αρμονία της Τριάδας, από την άλλη όμως κοινωνικά ο τότε κόσμος δεν ήταν έτοιμος για κάτι τέτοιο.

Όπως είναι ευρέως γνωστό, το Άγιο Πνεύμα συμβολίζεται ως μια λευκή περιστερά. Το σύμβολο όμως αυτό συναν-τούμε από πολύ νωρίτερα του Χριστιανισμού, ακόμα και του Εβραϊσμού. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα αγαπημένο σύμβολο της Μεγάλης Μητέρας των αρχαιότερων θρησκειών, όπως και αν αυτή ονομάζεται στην εκάστοτε θρησκεία.
Στην γειτονική μας Αίγυπτο, κατά την αρχαιότητα η λευκή περιστερά συνδέονταν και με το Δέντρο της Ζωής. Στην αρχαία ελληνική θρησκεία η λευκή περιστερά είναι σύμβολο της Αφροδίτης, Θεάς του Έρωτα και της Αγάπης. Είναι επίσης σύμβολο της Αθηνάς, Θεάς της Γνώσης και της Σοφίας. Μάλιστα, μια λευκή περιστερά που μεταφέρει ένα κλαδί ελιάς στο στόμα της, εμφανίζεται στην αρχαία ελληνική θρησκεία ως σύμβολο αναγέννησης. Σε ακόμα παλαιότερη του Ολυμπισμού θρησκεία και συγκεκριμένα στην αρχαία Μινωική θρησκεία, η λευκή περιστερά υπήρξε σύμβολο της Μητέρας Γης.   

Ανέκαθεν λοιπόν η λευκή περιστερά συμβόλιζε την αγνότητα, την σοφία, την αγάπη και ήταν άρρηκτα συνδεδεμένη με την θηλυκότητα και την μητρότητα.
Εντύπωση προκαλεί επίσης ότι ένα από τα ( λιγότερο γνωστά ) σύμβολα του Χριστιανισμού είναι μια λευκή περιστερά που κάθεται πάνω σε ένα ραβδί, υποδηλώνοντας τον Ιωσήφ ( ραβδί ) και την παρθένα σύζυγό του (περιστερά). Κάτι που φυσικά υποδεικνύει στη σχέση της περιστεράς με την Μαρία… Την Μεγάλη Μητέρα.
Η εξύψωση του Αγίου Πνεύματος ως ισάξιου του Υιού και του Πατέρα, έγινε με την σύνοδο της Κωνσταντινου-πόλεως το 381 μ.Χ.

 

Η γέννηση του Ήλιου
Όπως όλοι γνωρίζουμε, μέσα σε ένα ηλιακό έτος έχουμε δύο ηλιοστάσια και δύο ισημερίες. Σύμφωνα με το Γρηγοριανό ημερολόγιο που πλέον ακολουθούμε, την 20η ή 21η Ιουνίου (ανάλογα το έτος) έχουμε την μεγαλύτερη ημέρα του έτους ( θερινό ηλιοστάσιο ) και την 21η ή 22η Δεκεμβρίου (ανάλογα το έτος) έχουμε την μεγαλύτερη νύχτα του έτους ( χειμερινό ηλιοστάσιο ). Την 20η ή 21η Μαρτίου ( ανάλογα το έτος ) έχουμε την εαρινή ισημερία και την 22η ή 23η Σεπτεμβρίου ( ανάλογα το έτος ) έχουμε την φθινοπωρινή ισημερία.
Για χιλιάδες χρόνια ο άνθρωπος γιόρταζε τα ηλιοστάσια και τις ισημερίες με πολυήμερες εκδηλώσεις και ιερουρ-γίες. Σε όλες τις θρησκείες του κόσμου, ιδιαίτερα τις αρχαιότερες, αυτές οι ημέρες συνδέονται με τις γεννήσεις, τους θανάτους και αναγεννήσεις των ηλιακών θεοτήτων.

Ειδικά το χειμερινό ηλιοστάσιο, σηματοδοτούσε την γέννηση ή αναγέννηση της ηλιακής θεότητας και ο εορτασμός διαρκούσε από τρεις έως και πέντε μέρες. Ο Ήλιος ‘πεθαίνει’ με το χειμερινό ηλιοστάσιο και ‘ξαναγεννιέται’ σε τρεις ημέρες. Αστρονομικά, αυτό που συμβαίνει είναι ότι ο Ήλιος, από το θερινό ηλιοστάσιο έως το χειμερινό ηλιοστά-σιο, στο βόρειο ημισφαίριο της γης ανατέλλει κάθε μέρα μια μοίρα πιο βόρεια και η τοξοειδής πορεία του από την ανατολή στη δύση γίνεται όλο και πιο μικρή. Με το χειμερινό ηλιοστάσιο και για τις τρεις μέρες που ακολουθούν, ο Ήλιος σταματά την πορεία του προς τον Βορρά. Τρεις μέρες μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο και μέχρι το θερινό ηλιοστάσιο, ο Ήλιος ξεκινά ν’ ανατέλλει κατά μια μοίρα πιο νότια κάθε μέρα και η τοξοειδής πορεία του από την ανατολή στη δύση γίνεται όλο και πιο μεγάλη. Αυτήν την αλλαγή στην πορεία του Ήλιου γιόρταζαν κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο οι αρχαίοι Έλληνες, καλωσορίζοντας τον ηλιακό Θεό Απόλλωνα που… ‘επέστρεφε από την Υπερβορεία’. Ο ‘αδελφός λαός’ μας, οι αρχαίοι Αιγύπτιοι, γιόρταζαν τρεις μέρες μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο την γέννηση του ηλιακού Θεού Ώρου, από την Παρθένα μητέρα του Ίσιδα. Οι Πέρσες την ίδια ημέρα γιόρταζαν την γέννηση του Μίθρα… και η λίστα των ηλιακών θεοτήτων που ‘γεννήθηκαν’ τρεις μέρες μετά το χειμερινό ηλιο-στάσιο, συνεχίζει στα βάθη των αιώνων.

Ο Ιουστίνος ο Μάρτυρας, απευθυνόμενος στους Εθνικούς, είπε ότι «όταν λέμε ότι ο Ιησούς ο Χριστός ο δάσκαλός μας προήλθε χωρίς σεξουαλική επαφή, σταυρώθηκε και πέθανε και αναστήθηκε και ανελήφθη στους Ουρανούς, δεν προτείνουμε τίποτε το διαφορετικό απ’ αυτά που πιστεύετε για τους Υιούς του Θεού». Και πράγματι, η γέννηση του Ιησού εορτάζεται τρεις μέρες μετά το χειμερινό ηλιοστάσιο, η ανάστασή του εορτάζεται λίγες μέρες μετά την εαρινή ισημερία ( που πλέον οι μέρες είναι μεγαλύτερες από τις νύχτες ) και ανάληψή του στους Ουρανούς εορτάζεται λίγες μέρες πριν το θερινό ηλιοστάσιο, όπου είναι ο ολοκληρωτικός ‘θρίαμβος’ του Ήλιου, με την μεγαλύτερη μέρα του έτους. Άλλωστε, τι πιο ταιριαστό σύμβολο για τον Ιησού, πέραν του ίδιου του λαμπερού ζωοδότη Ήλιου, που χωρίς αυτόν δεν μπορεί να υπάρξει ζωή…;

Όντας πλέον η ανθρωπότητα στον 21ο αιώνα, έχοντας την γνώση τουλάχιστο δέκα χιλιετιών και μια επιστήμη στην υπηρεσία της που την πληροφορεί ακόμα και το τι συμβαίνει σε μακρινούς γαλαξίες, φαντάζει ίσως αφελές να πιστεύουμε ακόμα στην πιθανότητα ιστορικής ακρίβειας για πράγματα όπως η άμωμος σύλληψη και η παρθενο-γένεση.
Η Γνωστική ερμηνεία τών γεγονότων στην ιστορία του Ιησού είναι σαφώς πιο ταιριαστή για τον σύγχρονο ‘επισ-τήμονα’ άνθρωπο και οπωσδήποτε έχει να μας προσφέρει διδάγματα εξίσου σπουδαία.

Προτού όμως βιαστούμε να επιλέξουμε την Γνωστική ερμηνεία ως πιο ‘προσγειωμένη’ και ‘επιστημονικά αποδεκτή’, ας αναλογιστούμε ότι ακόμα και η πολυαγαπημένη μας επιστήμη τις τελευταίες δεκαετίες ανακαλύπτει πράγματα που μέχρι πρόσφατα δεν μπορούσε καν να συλλάβει ο νους μας. Πράγματα που αποδεικνύουν ότι τελικά τίποτα δεν γνωρίζει όρια και τα πάντα είναι πιθανά και δυνατά.
Κάποιοι από εμάς επιλέγουμε να πιστέψουμε στην άμωμο σύλληψη ως κυριολεκτικό γεγονός.

Άλλοι προτιμούμε την πιο λογική και φιλοσοφική οδό της συμβολικής ερμηνείας.
Η επιλογή είναι θέμα πίστης. Και η πίστη δεν μπορεί ούτε πρέπει να γνωρίζει όρια.

http://www.artofwise.gr

______________

Πηγές:
•    Παλαιά & Καινή Διαθήκη.
•    Κατά Θωμά και Κατά Φίλιππον Γνωστικά Ευαγγέλια.
•    ‘Τα Άστρα και οι Μύθοι τους - Εισαγωγή στην Ουρανογραφία’, Στράτος Θεοδοσίου   

       & Μάνος Δανέζης.
•    ‘Λεξικό Συμβόλων’, Τζ. Κούπερ.
•    ‘Ο Άνθρωπος και τα Σύμβολά του’, σύλληψη και εκτέλεση Κάρλ Γιούνγκ.
•    ‘Ιησούς, οι Μαρτυρίες’, Ian Wilson.
•    ‘Esoteric Philosophy of Love and Marriage’, Dion Fortune.
•    ‘Dekanahwideh’, Paul A. W. Wallace.
•    ‘Believe it or not’, Nicholas D. Kristof, New York Times, 2003.
•    ‘The Virgin Birth Of Jesus: Fact or fable?’, B.A. Robinson.
•    ‘Myths surrounding Jesus' birth’, R.C. Symes.
•    ‘Krishna Born of a Virgin’, Acharya S.
•    ‘Moon Mary: Queen of Heaven’, Acharya S.
•    ‘The Virgin Birth Doctrine’, Jocelyn Rhys.
•    ‘Jesus in the Rabbinic Traditions’, Sam Shamoun.
•    ‘Jesus in the Mishnah and the Talmud’, Dr. Robert A. Morey.

 

Προφανώς υπήρξε κάποια επιδημία θεοπαρθενογενέσεων. 

Ας δούμε μερικές απλές ενδείξεις τού φαινόμενου.

Στην Αίγυπτο η παρθένος Ίσις γέννησε τον Ώρο, και η παρθένος Νουτ γέννησε τους θεούς Σέραπι, Ρα και Σετ...

Στις Ινδίες η παρθένος Δεβάκι γέννησε τον Κρίσνα και η παρθένος Μαχαμάγια γέννησε τον Βούδα.

Φυσικά όλοι ήσαν θεοί.

Στην Κίνα η παρθένος Τσινγκ-Τσάι γέννησε τον Κομφούκιο και τον Λάο Τσε κάποια άλλη παρθένος, θεοί και αυτοί.

Στο Θιβέτ παρθένα γέννησε τον θεό Ίντρα...

Στην Ταϊλάνδη άλλη παρθένος γέννησε τον θεό Κοντόμ.

Στην Φοινίκη Όσιρις, Ταμούζ και Άδωνις γεννηθήκαν από παρθένες.

Στη Μεσοποταμία η παρθένος Ιστάρ η Αστάρτη γέννησε τον θεό Ταμμούζ, ενώ άλλη παρθένος γέννησε τον θεό Μαρδούκ.

Στην Περσία παρθένες γέννησαν τον Ζωροάστρη και τον Μίθρα ο οποίος παρεμπιπτόντως γεννήθηκε σε μια σπηλιά στις 25 Δεκεμβρίου, ενώ άγγελοι και βοσκοί έτρεξαν να τον προσκυνήσουν ακολουθώντας ένα αστέρι, 600 περίπου χρόνια πριν από τον σωτήρα μας.

Στην Φρυγία παρθένος γέννησε τον θεό Άττυ.

Στο Νεπάλ παρθένος γέννησε τον θεό Ιάω.

Στην Σκανδιναβία παρθένος γέννησε τον θεό Μπάλντερ.

Στην Ρώμη η παρθένος Φορτούνα γέννησε τον Τζούπιτερ ( ο… Ρωμαίος Ζευς ).

Στο Μεξικό η παρθένος Κοτσλίκα γέννησε τον θεό Βιτσιποτσίλι και πάει λέγοντας…

Δεν θα ήταν σωστό να απαριθμήσουμε τις παρθενογενέσεις στην Αρχαία Ελληνική μυθολογία, γιατί αυτοί ήσαν... ειδωλολάτρες και κατά συνέπεια... βάρβαροι, απολίτιστοι και αγράμματοι, αλλά θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η θεά Ήρα γέννησε τον Άρη μυρίζοντας ένα άνθος.

 

Το μυστήριο της παρθενογένεσης : Παρθένες μητέρες της αρχαιότητας

               

 Ένα αρχετυπικό στοιχείο που εμφανίζεται σε ποικίλες παραδόσεις ανά τον κόσμο είναι η παρθενογένεση.

Την ικανότητα αυτή δεν είχε μόνο η Παναγία αλλά και πλήθος θεές της ελληνικής μυθολογίας!

Η Ήρα, κατά το μύθο, έφερε στον κόσμο τον Ήφαιστο μέσω παρθενογένεσης. 

Μπορεί τα Χριστούγεννα πολλοί συνάνθρωποί μας να τα περνάνε μέσα στην παγωνιά της κρίσης, όμως το Θείον Βρέφος δεν διστάζει να κάνει και πάλι δυναμικά την εμφάνισή του ! Τουλάχιστον στη σφαίρα της φαντασίας, μια που οι θρησκείες δεν φημίζονται για την ακριβή καταγραφή ιστορικών γεγονότων. Διόλου παράξενο, άλλωστε.

Η ιστορία μας προσγειώνει στην πεζή πραγματικότητα, ενώ οι θρησκευτικές παραδόσεις πολλές φορές μας ταξι-δεύουν στα γοητευτικά πεδία των μύθων και των αρχετύπων.

Ένα τέτοιο αρχετυπικό στοιχείο που εμφανίζεται σε ποικίλες παραδόσεις ανά τον κόσμο είναι η παρθενογένεση – η υπερφυσική γέννηση ενός ιερού παιδιού χωρίς τη φυσιολογική διαδικασία γονιμοποίησης. Στον Χριστιανισμό το στοιχείο αυτό κατέχει κεντρική θέση, αφού η πανταχού παρούσα μορφή της Θεοτόκου λατρεύεται ως Αειπάρθενος. «Χαῖρε, ἡ παρθενίαν καὶ λοχείαν ζευγνῦσα», ψέλνει ο Ακάθιστος Ύμνος και συνεχίζει λέγοντας τα εξής:

 

    Ρήτορας πολυφθόγγους, ὡς ἰχθύας ἀφώνους, ὁρῶμεν ἐπὶ σοὶ Θεοτόκε·

    ἀποροῦσι γὰρ λέγειν, τὸ πῶς καὶ Παρθένος μένεις, καὶ τεκεῖν ἴσχυσας…

 

 Δεν είναι βέβαια περίεργο που οι άνθρωποι απορούσαν μ’ ένα τέτοιο παράδοξο φαινόμενο. Ακόμη κι αν δεχτεί κανείς το «θαύμα» μιας υπερφυσικής σύλληψης, θα αναρωτηθεί πώς γίνεται ένα μωρό να εξέλθει απ’ τον κόλπο της μητέρας του χωρίς να διαρραγεί ο παρθενικός υμένας – μήπως το Θείον Βρέφος γεννήθηκε με καισαρική;

 

Τι λέει η επιστήμη;

Δυστυχώς, οι σύγχρονες επιστημονικές γνώσεις δεν μας βοηθούν να λύσουμε το μυστήριο. Γνωρίζουμε, για παράδειγμα, ότι για να γεννηθεί ένα αγόρι θα πρέπει να έχει τα χρωμοσώματα ΧΥ, από τα οποία το Χ προέρχεται από την μητέρα και το Υ από τον πατέρα. Χωρίς το Υ δεν θα ήταν αγόρι αλλά κορίτσι! Πάντως, η Κυϊντίλλα ή Πρισκίλλα, η ιδρύτρια μιας «αιρετικής» χριστιανικής ομάδας του 4ου αι., κατάφερε να τον οραματιστεί με μορφή γυναίκας, η οποία μάλιστα ήταν ντυμένη με λαμπρό φόρεμα. Αυτό μαρτυρεί ο γνωστός αιρεσιολόγος Επιφάνιος στο έργο του Πανάριον (49.1).

H φυσική παρθενογένεση στα θηλαστικά είναι άγνωστη, όμως οι επιστήμονες, μετά από διάφορα πειράματα, κατάφεραν να φέρουν στο κόσμο παρθενογέννητα ποντίκια, μαϊμούδες και άλλα συμπαθή ζωάκια – μόνο θηλυκά, όμως, αφού τους λείπει το χρωμόσωμα Υ. Παρόμοια πειράματα έχουν γίνει και με ανθρώπινα βλαστοκύτταρα και μάλιστα έχουν στεφθεί από επιτυχία. Σύμφωνα με την επιστήμη της γενετικής, λοιπόν, ο Ιησούς θα έπρεπε να είχε γεννηθεί σε εργαστήριο και όχι σε φάτνη!

Από την άλλη πλευρά, η παρθενογένεση δεν είναι άγνωστη στη φύση. Τη βρίσκουμε σε ποικίλα ζωικά είδη όπως οι ψύλλοι του νερού ή κλαδόκερα, οι σκορπιοί, τα σαλιγκάρια και οι καρχαρίες. Τη συναντάμε ακόμη και σε κάποια ερπετά: σε ορισμένες σαύρες και φίδια, καθώς και στους μεγαλόσωμους δράκους του Κομόντο. Πάντως, οι Οφίτες, μια ομάδα γνωστικών χριστιανών του 2ου-4ου αιώνα, ταύτιζε το Χριστό με τον Όφι της Γενέσεως, σύμφωνα πάντα με τον Επιφάνιο. Λέτε εκείνοι να γνώριζαν κάτι που εμείς δεν ξέρουμε ;

 

Η παρθενογένεση στην αρχαία Ελλάδα

Aφού, λοιπόν, η επιστήμη αρνείται πεισματικά να ρίξει φως στο μυστήριο της γέννησης του Θείου Βρέφους, θα πρέπει αναγκαστικά να στραφούμε σε άλλα μονοπάτια. Η αρχαία ελληνική παράδοση προσφέρει πλούσιο υλικό, δείχνοντας ότι οι έννοιες της παρθενικότητας και της μητρότητας μπορούν να συνδυάζονται μια χαρά, αν κατανοήσουμε το αυθεντικό νόημά τους.

Βλέπετε, η λέξη παρθένος αρχικά σήμαινε απλώς την ανύπαντρη κοπέλα. Για παράδειγμα, ο Hρόδοτος (5.6) αναφέρει ότι οι Θρακιώτισσες «παρθένες» απολάμβαναν πλήρη ερωτική ελευθερία. Στην Iλιάδα (B 512-15) η Aστυόχη χαρακτηρίζεται «σεβαστή παρθένα», παρόλο που έχει φέρει στον κόσμο δύο γιους. Στο ίδιο έπος ο Eύδωρος, νόθο τέκνο της Πολυμήλης και του Eρμή, ονομάζεται «παρθένιος» (Π 178-181). Παρθενίας ονομαζόταν ο γιος που γεννιόταν από έναν πολίτη και μια παλλακίδα. Στην Σπάρτη οι Παρθενίαι ήταν οι νέοι οι οποίοι γεννή-θηκαν στη διάρκεια του Μεσσηνιακού πολέμου και ονομάστηκαν έτσι γιατί οι μητέρες τους ήταν άγαμες.

Αν, λοιπόν, μια γυναίκα μπορεί να είναι «παρθένος» και μητέρα ταυτόχρονα, γιατί να μην είναι το ίδιο και μια θεά; Άλλωστε, στη σφαίρα του μύθου, η αρσενική συμμετοχή δεν είναι διόλου απαραίτητη για να έρθει μια νέα ζωή στον κόσμο. Η αρχέγονη Γαία, η μητέρα θεών και ανθρώπων, μόνη της γέννησε το σύμπαν. Σύμφωνα με τον Ησίοδο, εκείνη έφερε στη ζωή τον Ουρανό, τα Όρη και τον Πόντο, «χωρίς ερωτικό σμίξιμο» ( Θεογονία, 126-132 ). Δεν είναι άλλη από την πανίσχυρη Μάνα Φύση, που ο ορφικός ύμνος 10 την εξυμνεί λέγοντας: «των πάντων συ είσαι ο πατέρας και η μάνα». Στο ίδιο κείμενο χαρακτηρίζεται αὐτοπάτωρ και ἀπάτωρ, «εκείνη που είναι πατέρας του εαυτού της και πατέρα δεν έχει».

Μια άλλη κοσμογονική θεά, η Νύχτα, έχει επίσης την ικανότητα της παρθενογένεσης.

Μόνη της γέννησε το Κοσμικό Αβγό, από το οποίο προέκυψε ο Έρωτας-Φάνης, ο μεγάλος ορφικός θεός.

Ο Αριστοφάνης στους Όρνιθες (693 κ.ε.) αναφέρει:

 

Xάος υπήρχε στην αρχή και Nύχτα και μαύρο Έρεβος και Tάρταρος πλατύς. Γη δεν υπήρχε ούτ’ Αέρας ούτ’ Ουρανός· μετά, στου Eρέβους τον απέραντο κόρφο,  γεννάει πρώτο απ’ όλα η Nύχτα η μαυροφτέρουγη ανεμόσπαρτο αβγό, απ’ όπου στου χρόνου τα γυρίσματα βλάστησε Έρωτας ποθητός, αστράφτοντας με τις φτερούγες τις χρυσές στην πλάτη, γοργός σαν στρόβιλος ανέμου.  

 

 Τα δύο μισά του Κοσμικού Αβγού σχημάτισαν αντίστοιχα τον ουρανό και την γη.

Είναι ενδιαφέρον ότι ο Αριστοφάνης το χαρακτηρίζει «ανεμόσπαρτο». Σύμφωνα με τον Aριστοτέλη τα αβγά του ανέμου είναι εκείνα που παράγονται μόνο από την κότα, χωρίς γονιμοποίηση (Περὶ τὰ ζῷα ἱστορίαι 6. 2. 559b20).

Επιπλέον, στη Θεογονία (212-3) του Hσιόδου εμφανίζονται κι άλλα παρθενογέννητα παιδιά της Νύχτας: οι Όνειροι.

Ήταν η Ήρα, η Άρτεμη και η Αθηνά παρθένες μητέρες;

Η Γαία και η Νύχτα, δύο πρόσωπα της Μεγάλης Μητέρας Φύσης, υπήρξαν συμπαντικές θεές. Η ικανότητα που τους αποδιδόταν να φέρνουν μόνες τους παιδιά στον κόσμο τονίζει τις απέραντες δημιουργικές τους δυνάμεις. Με την πάροδο του χρόνου παρόμοιες ικανότητες αποδόθηκαν και σε άλλες θεές.

Για παράδειγμα, ο Λουκιανός (Περὶ θυσ. 6) λέει ότι η Ήρα γέννησε τον Ήφαιστο ως «παιδί του ανέμου ( ὑπηνέμιον παῖδα ), χωρίς βοήθεια από το σύζυγό της». Σύμφωνα με κάποιες παραδόσεις, ο Άρης και ο δράκοντας Τυφών υπήρξαν επίσης παρθενογέννητα παιδιά της. Ακόμη και η Ιώ, που δεν ήταν θεά αλλά μυθική ιέρεια της Ήρας, συνέλαβε το γιο της, τον Έπαφο, μέσα από το άγγιγμα και μόνο του Δία, χωρίς να έρθει σε ερωτική επαφή μαζί του. Την ιστορία της αφηγείται ο Αισχύλος στην τραγωδία του Προμηθέας Δεσμώτης.

Μια ακόμη μορφή που συνδυάζει την παρθενικότητα και τη μητρότητα είναι η Άρτεμη. Τη γνωρίζουμε με τη μορφή της νεαρής θεάς του κυνηγιού που περιπλανιέται στα δάση. Ωστόσο, δική της αρμοδιότητα ήταν επίσης η προσ-τασία της γέννας. Τα προσωνύμια Λοχεία, Ὠκυλόχεια και Σοωδίνη (αυτή που σώζει από τις ωδίνες του τοκετού) μαρτυρούν αυτή της την ιδιότητα, όπως και η παράδοση ότι βοήθησε την μητέρα της, τη Λητώ, να φέρει στον κόσμο τον Απόλλωνα. Σε διάφορα μέρη της Ελλάδας, η Άρτεμη θεωρείται προστάτιδα των παιδιών και γι’ αυτό έχει τον τίτλο Κουροτρόφος.

Στην Έφεσο, ιωνική αποικία της Μικράς Ασίας, η Άρτεμη, η κύρια θεότητα της πόλης, εμφανίζεται ως Mάνα Φύση. Απεικονίζεται με πολλούς μαστούς και πλήθος ζώων. Όταν οι χριστιανοί κατέστρεψαν τον περίφημο ναό της, που υπήρξε ένα από τα επτά θαύματα του κόσμου, η λατρεία της υποκαταστάθηκε από εκείνη της Θεοτόκου – ο μύθος λέει ότι εκεί πέρασε τα τελευταία της χρόνια, πέθανε και τάφηκε. Άλλωστε, η αρχαιότερη εκκλησία που είναι αφιερωμένη στην Παναγία χτίστηκε στην Έφεσο, το 431.

Εκτός από την Ήρα και την Άρτεμη, στη χορεία των παρθένων μητέρων θα μπορούσαμε να προσθέσουμε και την Αθηνά, μια που στην Ηλεία είχε τον τίτλο Μητέρα. O περιηγητής Παυσανίας (5. 3, 2) διασώζει την σχετική παρά-δοση : οι γυναίκες του τόπου προσευχήθηκαν να συλλάβουν αμέσως μόλις συνευρεθούν με τους άνδρες, μια που η χώρα τους είχε ερημωθεί μετά από έναν καταστροφικό πόλεμο με τον Ηρακλή και το στρατό του. Η θεά εισάκουσε τις προσευχές τους και εκείνες ίδρυσαν ιερό της Αθηνάς Μητέρας.

 

Τι κρύβεται πίσω από τους μύθους;

Καταλήγουμε, λοιπόν, στο συμπέρασμα ότι οι παραδόσεις για παρθένες μητέρες δεν είναι χριστιανική επινόηση. Αποτελούν αρχετυπικό στοιχείο που φτάνει βαθιά μέσα στο χρόνο. Ωστόσο, τα αρχέτυπα δεν προκύπτουν απ’ το πουθενά – συνδέονται, άμεσα ή έμμεσα, με τις εμπειρίες των ανθρώπων. Αν θέλουμε να ανακαλύψουμε ποιες εμπειρίες υπάρχουν πίσω από το στοιχείο της παρθενογένεσης, θα οδηγηθούμε στις αρχέγονες κοινωνικές ομάδες των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών. Εκεί οι έννοιες της αναπαραγωγής, της πατρότητας και της οικογένειας θα ήταν πολύ διαφορετικές απ’ ό,τι στις κατοπινές κοινωνίες που ανέπτυξαν μια ταξική και πατριαρχική δομή. Ο ρόλος της μητέρας θα ήταν πολύ πιο σημαντικός απ’ ό,τι αυτός του πατέρα.

Τα στοιχεία που έχουν κατά καιρούς συλλέξει οι ανθρωπολόγοι από απομακρυσμένες φυλές είναι αποκαλυπτικά. Για παράδειγμα, ακόμη και σε νεότερες εποχές εμφανίζεται η πίστη ότι μια γυναίκα μπορούσε να συλλάβει με τη βοήθεια κάποιου θεϊκού πνεύματος. Οι Γροιλανδοί/ές αλλά και οι κάτοικοι της Νιγηρίας απέδιδαν στη σελήνη τη δύναμη να προκαλεί εγκυμοσύνη. Το ίδιο πίστευαν και οι Buriat της δυτικής Μογγολίας. Αντίστοιχα, οι Μαορί, πολυνησιακός λαός της Νέας Ζηλανδίας, είχαν την πεποίθηση ο πραγματικός σύζυγος μιας γυναίκας είναι το φεγγάρι.

Η σελήνη συνδέεται άρρηκτα με την έννοια της γονιμότητας, πράγμα που προήλθε σε μεγάλο βαθμό από την συσ-χέτιση του σεληνιακού με τον έμμηνο κύκλο – διαρκούν και οι δύο γύρω στις 29 μέρες. Αρκετές από τις θεές της αρχαίας Ελλάδας συνδέονται με το φεγγάρι, όπως π.χ. η Άρτεμη. Η Παναγία κληρονόμησε κάποιες από τις ιδιότητες αυτές.  Στην παράδοση τών Καθολικών αποκαλείται «η Σελήνη της Εκκλησίας». Στην ακολουθία του Μεγάλου Σαββάτου παρομοιάζεται με σελήνη που γέννησε το «Σωτήρα ήλιο της δικαιοσύνης». Σε κάποιες Βυζαντινές εικόνες βλέπουμε την Θεομήτορα να κάθεται ή να πατάει πάνω σε ένα τεράστιο μισοφέγγαρο.

 

Η Γαλακτοτροφούσα καθισμένη σε μισοφέγγαρο.

Έργο του Εμ. Τζανφουρνάρη, 16ος αιώνας

 

Είναι πλέον κοινό μυστικό ότι η Παναγία αφομοίωσε πολλά προχριστιανικά στοιχεία. Από ανύπαντρη μητέρα, σχεδόν ασήμαντη μέσα στη Βίβλο, μεταμορφώθηκε σε Αειπάρθενο Θεοτόκο που λατρεύεται πολλές φορές ευρύ-τερα απ’ ό,τι ο γιος της. Στο πρόσωπό της συγκέντρωσε τα χαρακτηριστικά των παρθένων και μητέρων θαινών της αρχαιότητας. Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, να γίνει διαφορετικά ; Στις θρησκείες δεν υπάρχει παρθενογένεση ! Για να καταφέρει να ριζώσει ένα νέο ρεύμα θα πρέπει αναγκαστικά ν’ αφομοιώσει παλιότερα μοτίβα. Ο Χριστιανισμός δεν θα μπορούσε ποτέ να καταξιωθεί στη συνείδηση των ανθρώπων αν δεν έντυνε τις βασικές μορφές του με αρχε-τυπικό περιεχόμενο. Και έτσι, άθελά του, έγινε γέφυρα με πανάρχαιες, προπατριαρχικές αντιλήψεις που χάνονται στα βάθη του χρόνου…

Χαρίτα Μήνη συγγραφέας

Βιβλιογραφία

 

Αριστοφάνους Όρνιθες, μετ. Φάνης Ι. Κακριδής, Δωδώνη, Αθήνα – Γιάννινα 1987

Hesiodi Carmina, Lipsia MCMII, Παπαδήμας, Αθήνα

Ο Ακάθιστος Ύμνος μετά Ερμηνείας, μετ. Επιφάνιος Ι. Θεοδωρόπουλος, 13η έκδ., Ιερό Ησυχαστήριο Κεχαριτωμένης Θεοτόκου Τροιζήνος

Oρφικοί Ύμνοι, μετ. Δ. Π. Παπαδίτσας & Eλένη Λαδιά, Bιβλιοπωλείον της «Eστίας», Aθήνα 1997

Παυσανίας, Ἑλλάδος Περιήγησις, τόμ. 1, 2, 3, Πάπυρος, Μαρούσι 1975

Shepard Kraemer, Ross (ed.), Women’s Religions in the Greco-Roman World: A Sourcebook, Oxford University Press, New York 2004

Rigoglioso, Marguerite, Virgin Mother Goddesses of Antiquity, Palgrave Macmillan, New York 2013

Χάρντιγκ, Έσθερ, Τα Μυστήρια των Γυναικών, μετ. Σ. Άντζακα, Σπαγειρία, Θεσσαλονίκη 1993

 

   

 

 

Please reload